Trong dòng chảy của công cuộc cải cách tư pháp theo tinh thần Nghị quyết số 27-NQ/TW, Đảng bộ Tòa án nhân dân (TAND) tỉnh Thanh Hóa đã khẳng định vai trò lãnh đạo toàn diện, đưa việc học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh vào thực tiễn bằng những hành động cụ thể. Điểm nhấn rõ nét chính là sự thích ứng nhanh chóng, hiệu quả với mô hình Tòa án 3 cấp và những giải pháp sáng tạo, tinh thần trách nhiệm trước Đảng, Nhà nước và Nhân dân.

Sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh từng căn dặn cán bộ tư pháp phải “Phụng công, thủ pháp, chí công, vô tư” và đặc biệt phải “Gần dân, hiểu dân, giúp dân, học dân”. Khắc ghi lời dạy sâu sắc đó, Đảng bộ TAND tỉnh Thanh Hóa xác định việc triển khai Luật Tổ chức TAND năm 2025 không chỉ đơn thuần là cuộc sắp xếp lại bộ máy hành chính, mà là một cuộc cách mạng về tư duy để xây dựng nền tư pháp hiện đại. Thanh Hóa là địa bàn đặc thù với diện tích rộng, dân số đông và địa hình phức tạp, nên việc sáp nhập 26 đơn vị cấp huyện để thành lập 13 TAND khu vực là một bài toán đầy thách thức đối với bản lĩnh của hệ thống tư pháp địa phương.

Dưới sự lãnh đạo tập trung của Đảng ủy và Ban lãnh đạo TAND tỉnh, tinh thần “làm theo Bác Hồ vĩ đại” đã được cụ thể hóa bằng những nghị quyết chuyên đề sát thực tế. Đảng bộ Tòa án đã lãnh đạo toàn diện từ công tác chính trị tư tưởng đến hành động thực tiễn, đảm bảo mỗi cán bộ, đảng viên đều thông suốt về nhận thức và trách nhiệm. Ngày 01/7/2025 trở thành cột mốc lịch sử khi bộ máy mới vận hành mà không để xảy ra bất kỳ sự gián đoạn nào trong công tác tiếp dân và xét xử. Đây chính là minh chứng cho năng lực quản trị và sự đoàn kết của một tổ chức Đảng luôn đặt quyền lợi của người dân lên trên hết.

Tập huấn công tác chuyển đổi số hướng tới xây dựng Tòa án điện tử cho

 TAND hai cấp tỉnh Thanh Hóa

Trong giai đoạn đầu chuyển đổi sang mô hình Tòa án khu vực, một khó khăn mang tính hệ thống đã nảy sinh khi thẩm quyền xét xử được mở rộng đáng kể. Các Tòa án khu vực phải đảm đương nhiều loại án phức tạp vốn trước đây thuộc thẩm quyền cấp tỉnh; các vụ án hình sự rất nghiêm trọng đến các tranh chấp dân sự liên quan đến đất đai, có yếu tố nước ngoài hay án kinh doanh thương mại giá trị lớn. Dẫn đến tâm lý lo lắng trong đội ngũ Thẩm phán. Trước tình hình đó, đồng chí Đỗ Thế Bình – Bí thư Đảng ủy, Chánh án TAND tỉnh đã đưa ra sáng kiến đột phá mang tên “Tổ trợ giúp”. Đây được coi là lời giải thông minh, vận dụng phong cách làm việc sâu sát, sáng tạo của Bác Hồ vào công tác Tòa án.

Mô hình “Tổ trợ giúp” trực thuộc TAND tỉnh không tạo thêm tầng nấc trung gian mà trực tiếp kết nối trí tuệ của Tòa án tỉnh với nhu cầu thực tiễn của Tòa án khu vực. Bốn tổ chuyên sâu về các lĩnh vực Hình sự, Dân sự, Hành chính và Chuyển đổi số đã ra đời với phương châm hoạt động là hướng dẫn, đồng hành và tháo gỡ. Thành phần của mỗi tổ là những Thẩm phán đảng viên ưu tú, giàu kinh nghiệm, sẵn sàng tư vấn trực tiếp hoặc qua hệ thống trực tuyến đối với các vụ án cụ thể. Cách làm này không chỉ giúp tháo gỡ các nút thắt về chuyên môn mà còn nâng cao năng lực giải quyết các loại án cho Thẩm phán, Thư ký các Tòa án khu vực.

Hiệu quả từ sự lãnh đạo của Đảng bộ và sự đồng lòng của đội ngũ đảng viên đã được minh chứng bằng những con số ấn tượng trong báo cáo tổng kết năm 2025 và quý 1 năm 2026. Toàn ngành Tòa án Thanh Hóa đã thụ lý 9.329 vụ việc (cấp tỉnh 572 vụ việc, cấp khu vực 8.757 vụ việc), tăng 11,9% so với cùng kỳ năm 2025.

Kết quả giải quyết đạt 6.303 vụ việc, tỉ lệ 67,6% (cấp tỉnh 429 vụ việc, tỉ lệ 75%; cấp khu vực 5.874 vụ việc, tỉ lệ 67,1%), cao hơn cùng kỳ năm trước 23,6%; Định mức giải quyết: Bình quân mỗi Thẩm phán giải quyết 9,57 vụ việc/tháng. Trong đó, Thẩm phán cấp tỉnh đạt bình quân 6,1 vụ việc/tháng; Thẩm phán cấp khu vực đạt bình quân 10,1 vụ việc/tháng; Án dân sự: Số lượng án hòa giải thành đạt 2.618/4.266 vụ, tỉ lệ 61,3% (Tòa án khu vực); Án hành chính: Số lượng vụ án đối thoại thành là 01 vụ, đạt tỉ lệ 2,17%, giảm 3,6% so với cùng kỳ năm trước (Tòa án khu vực); Án tồn đọng: Không còn án quá thời hạn xét xử; án tạm đình chỉ còn 46 vụ, có xu hướng giảm dần theo hướng tích cực so với cùng kỳ năm trước.

Đáng chú ý nhất là tỷ lệ án bị hủy hoặc sửa do lỗi chủ quan trong Quý 1/2026 chỉ ở mức 0,3%, thấp hơn nhiều so với chỉ tiêu mà Quốc hội giao cho là 1,5%. Trong lĩnh vực án hình sự, các vụ án thuộc diện Ban Chỉ đạo Trung ương về phòng, chống tham nhũng, tiêu cực, lãng phí theo dõi đều được tập trung xét xử ưu tiên, đảm bảo tính khách quan, nghiêm minh và đúng tiến độ, góp phần củng cố niềm tin của nhân dân vào công lý.

Tại buổi làm việc với Đảng bộ TAND tỉnh Thanh Hóa vừa qua, đồng chí Nguyễn Hồng Phong, Ủy viên dự khuyết Trung ương Đảng, Phó Bí thư Thường trực Tỉnh ủy, Chủ tịch HĐND tỉnh đã ghi nhận và đánh giá cao tinh thần trách nhiệm, sự nỗ lực, cố gắng của Đảng ủy, lãnh đạo Tòa án nhân dân tỉnh đã lãnh đạo cán bộ, đảng viên hoàn thành tốt các nhiệm vụ trọng tâm và chỉ tiêu công tác được giao, góp phần hoàn thành tốt nhiệm vụ chính trị tại địa phương. Quý I năm 2026, Tòa án nhân dân hai cấp đã cơ bản hoàn thành các chỉ tiêu, nhiệm vụ đề ra; tỷ lệ giải quyết án đạt khá; tỷ lệ án bị hủy, sửa thấp; chất lượng xét xử từng bước được nâng lên; công tác hòa giải đạt kết quả tích cực, thuộc trong nhóm Tòa án địa phương dẫn đầu cả nước. Công tác xây dựng Đảng được chú trọng. Đảng ủy tiếp tục lãnh đạo, chỉ đạo đổi mới, nâng cao chất lượng, hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả hoạt động của tổ chức bộ máy và xây dựng đội ngũ cán bộ đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong giai đoạn mới. Đồng chí Nguyễn Hồng Phong khẳng định niềm tin vào bản lĩnh chính trị của tập thể TAND hai cấp, đồng chí nhấn mạnh đây là lực lượng nòng cốt trong việc thực hiện thắng lợi Nghị quyết Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XIV và Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh lần thứ XX.

Để nâng tầm chất lượng tư pháp trong tình hình mới, đồng chí Phó Bí thư Thường trực Tỉnh ủy yêu cầu tập trung làm tốt công tác xây dựng Đảng, tiếp tục kiện toàn tổ chức bộ máy, nâng cao năng lực lãnh đạo, sức chiến đấu của tổ chức đảng, chú trọng đổi mới nội dung, phương thức lãnh đạo của tổ chức đảng gắn với công tác xây dựng Tòa án hai cấp vững mạnh, bảo vệ pháp chế xã hội chủ nghĩa, bảo vệ công lý, quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, công dân. Yêu cầu đơn vị thực hiện quyết liệt 17 giải pháp của TAND tối cao, trọng tâm là xây dựng đội ngũ Thẩm phán tinh nhuệ, "dám nghĩ, dám làm". Trong đó, tinh thần trách nhiệm phải được đặt lên hàng đầu để tuyệt đối không xảy ra án quá hạn do lỗi chủ quan, không làm oan người vô tội và không bỏ lọt tội phạm. Song song với việc nâng cao chất lượng xét xử, TAND tỉnh cần chú trọng tính minh bạch thông qua việc công khai bản án và tăng cường đối thoại trong án hành chính. Đặc biệt, trong kỷ nguyên số, đơn vị phải xem chuyển đổi số toàn diện và xét xử trực tuyến là "đòn bẩy" chiến lược để hiện đại hóa quản trị, tạo đột phá trong giải quyết khiếu nại và giúp người dân tiếp cận công lý một cách thuận tiện, nhanh chóng nhất, góp phần xây dựng Tòa án điện tử đồng bộ, hiệu quả.

Một trong những dấu ấn đậm nét nhất của tinh thần vì dân là công tác hòa giải tại Tòa án. Đảng bộ đã lãnh đạo các đơn vị chú trọng phương thức đối thoại, giải thích pháp luật để hóa giải mâu thuẫn ngay từ cơ sở. Tỷ lệ hòa giải thành đạt tới 63,9%, đưa Thanh Hóa trở thành một trong những địa phương dẫn đầu cả nước về công tác này. Đây chính là sự vận dụng nhuần nhuyễn tư tưởng “hòa giải là trọng” của Bác Hồ, giúp giảm bớt căng thẳng trong xã hội và giữ gìn sợi dây liên kết cộng đồng, sự đoàn kết trong nội bộ nhân dân. Song song với đó, dấu ấn chuyển đổi số đã trở thành thành tố không thể tách rời trong diện mạo của TAND tỉnh Thanh Hóa. Việc đẩy mạnh phiên tòa trực tuyến và công khai bản án trên môi trường số không chỉ giảm chi phí xã hội mà còn tạo ra sự minh bạch tuyệt đối, cho phép nhân dân giám sát hoạt động tư pháp một cách trực diện.

Tuy nhiên, thực tiễn triển khai mô hình mới cũng đặt ra những khó khăn  về quản lý địa bàn rộng lớn và xác minh thu thập chứng cứ. Tại một số đơn vị, cơ sở vật chất chưa kịp đáp ứng tương xứng với quy mô biên chế mới. Nhận thức rõ điều này, Đảng bộ TAND tỉnh đã chủ động kiến nghị Tòa án nhân dân tối cao và cấp ủy địa phương tiếp tục quan tâm đầu tư hạ tầng công nghệ, phát triển hồ sơ điện tử và ứng dụng trợ lý ảo. Đây được xem là chìa khóa để nâng cao năng lực quản trị Tòa án trong tình hình mới, biến những khó khăn, thách thức thành cơ hội để xây dựng thành công Tòa án điện tử.

Sự thích ứng nhanh và đạt nhiều hiệu quả từ mô hình Tòa án khu vực tại Thanh Hóa không chỉ thể hiện ở các bản án đúng người, đúng pháp luật, mà còn nằm ở sự chuyển biến trong tư duy phục vụ của mỗi cán bộ, đảng viên. Tòa án giờ đây không còn là khoảng cách xa vời mà là nơi người dân tiếp cận công lý một cách nhanh nhất, minh bạch nhất. Việc học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh tại Đảng bộ TAND tỉnh đã thực sự đi vào chiều sâu, trở thành kim chỉ nam cho mọi hành động.

Đến nay, hệ thống TAND hai cấp tỉnh Thanh Hóa đi vào hoạt động ổn định, chất lượng. Với sự lãnh đạo sát sao của Đảng bộ, sự tận tụy của đội ngũ Thẩm phán và sự hỗ trợ từ những mô hình sáng tạo như Tổ trợ giúp, Tòa án hai cấp Thanh Hóa đang từng bước khẳng định vị thế hiện đại, liêm chính và thực sự vì dân phục vụ. Mỗi cán bộ Tòa án hôm nay đều tự hào là một chiến sĩ trên mặt trận bảo vệ công lý, tiếp tục viết nên những trang sử mới trong hành trình cải cách tư pháp của đất nước./.